Reddi miras süresi ve nasıl yapılır

Vefat eden kişinin borçları mal varlığından fazlaysa, mirası reddetmek mirasçıyı bu borçlardan korur. Bu karar kişiye özeldir ve geri dönüşü zordur; karar vermeden önce bir avukata danışmanız önerilir.

Süre: 3 ay

• Yasal mirasçılar için süre, ölümü öğrendikleri tarihten başlar. Çoğu durumda bu, vefat tarihidir.
• Mirasçı olduğunu daha sonra öğrendiğini ispat eden için süre o tarihten başlar.
• Vasiyetle atanmış mirasçılar için süre, tasarrufun kendilerine bildirildiği tarihten başlar.

Vefat tarihinde borçların mal varlığını aştığı açıkça belliyse ya da resmen tespit edilmişse, miras reddedilmiş sayılabilir ("hükmen red", TMK m.605). Bunun için borçların fazla olduğunu tahmin etmek yetmez ve mirası kabul sayılabilecek davranışlar sonucu etkileyebilir; süreyi kaçırmanın garantili çözümü değildir.

Karar vermeden önce

• Borç olup olmadığını öğrenin: e-Devlet'ten vefat edenin hangi bankalarda hesabı olduğunu bulup bankalara sorabilirsiniz. Tüm bankalardaki kredi ve kart borçlarını tek belgede görmek isterseniz Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi mirasçılara risk raporu veriyor. Hakkında icra takibi olup olmadığına e-Devlet'teki İcra Dosyası Sorgulama (Mirasçısı Olduğunuz Kişi Adına) hizmetinden bakabilirsiniz.
• Bildiğiniz varlık ve borçları karşılaştırma tablosunda yan yana koyabilirsiniz.
• Karar vermeden vefat edenin mallarını satmayın, hesaptaki parayı kendiniz için kullanmayın, kartıyla ya da şifresiyle işlem yapmayın. Olağan yönetim ve korumanın ötesine geçen, tereke malını sahiplenen davranışlar mirası kabul sayılabilir (TMK m.610). Alacakları (ör. abonelik güvence bedeli) kendi hesabınıza almak da risklidir.
• Krediye bağlı hayat sigortası varsa kalan borç sigortadan ödenebilir. Bankanın söylediğiyle yetinmeyin, kendiniz de sorgulayın.
• Mirası reddetmek ölüm aylığını etkilemez.
• Vodafone'un açıklamasına göre mirası reddeden kişi, vefat edenin hattını üzerine alamıyor.

Nereye, hangi belgelerle

Ret, sulh hukuk mahkemesine sözlü ya da yazılı, kayıtsız ve şartsız bir beyanla yapılır (TMK m.609). Vefat edenin son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine başvurulabilir; Yargıtay'ın 2022 tarihli kararına göre reddeden mirasçının oturduğu yerdeki sulh hukuk mahkemesi de yetkilidir. Her mirasçı kendi adına reddeder. Kimliğinizi, ölüm ve mirasçılık kayıtlarını, varsa ret yetkisi içeren vekaletnameyi hazırlayın. Yazılı başvuru için ret beyanı dilekçe taslağını kullanabilirsiniz.

Ek belge, harç ve başvurunun kayda geçmesi için mahkeme kaleminden teyit edin.

Reddedenin payı kime geçer

Mirası reddeden kişinin payı, o kişi hiç yokmuş gibi sıradaki hak sahiplerine geçer (TMK m.611). Örneğin bir çocuk reddederse payı onun çocuklarına geçebilir; borç nedeniyle reddediliyorsa onların da ayrıca reddetmesi gerekebilir. Altsoyun tamamı (torunlar dahil) reddederse payları eşe geçer (m.613). En yakın yasal mirasçıların hepsi reddederse miras mahkemece tasfiye edilir; artan olursa, reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir (m.612). Reddedenler, sonraki mirasçılara mirası kabul edip etmeyeceklerinin sorulmasını da isteyebilir (m.614).

Karardan sonra

Reddi miras kararınızın birkaç onaylı kopyasını saklayın. Yıllar sonra eski borçlar için arandığınızda (banka, operatör, varlık şirketi) bu kararı sunmanız gerekebilir. İcra takibi gelirse itiraz süresini kaçırmayın.